تبلیغات
سایت خبری کردستان و اورامانات - گذری بر تاریخ گویش کوردی هورامی .... آراد کبیر
سه شنبه 13 مرداد 1388

گذری بر تاریخ گویش کوردی هورامی .... آراد کبیر

• نوع مطلب: درباره هورامان ،
• نوشته شده توسط: آراد کبیر

زبان هر قوم معرف فرهنگ و تاریخ آن قوم میباشد بررسی جنبه های تاریخی زبان موجب رفع وشناخت کافی از تاریخ تکامل فرهنگ وشکل گیری آن میشود. اینجانب در این مقاله سعی نموده ام با جمع اوری نمونه هایی از نوشته ها و اسناد وکتاب های زبان شناسی وتاریخی به بررسی تاریخ کهن زبان هورامی بپردازم .مردم منطقه هورامان با این زبان کهن صحبت میکنند که این نشانه فرهنگ کهن وچندین هزارساله منطقه هورامان است . اکنون ما هم باید در حفظ وپاسداری از این زبان وفرهنگ کوشا باشیم تا بتوانیم این میراث جاودانه را که از گذشتگانمان به ارث برده ایم به نسلهای آینده انتقال دهیم.

زبان هر قوم معرف فرهنگ و تاریخ آن قوم میباشد بررسی جنبه های تاریخی زبان موجب رفع ابهامات و شناخت کافی از تاریخ تکامل فرهنگ وشکل گیری آن میشود. اینجانب در این مقاله سعی نموده ام با جمع اوری نمونه هایی از نوشته ها و اسناد وکتاب های زبان شناسی وتاریخی به برسی تاریخ کهن زبان هورامی بپردازم .

 

واژه هورام از اورام آمده وگاهی در تاریخ ابراهیم به اورام نامبرده شده، بعضی از جغرافی دانان معتقدند که مریوان همان مروان و هه ورام همان اورام بوده وهردوی آنها برادر بودند. این نظریه را زبان شناسان بزرگی چون ((هورات)) و((دارمستتر)) تائید نموده اند ودر نتیجه استنباط میگردد که ریشه زبان هورامی در تاریخ وفرهنگ زردشت جای دارد .
اگر به اسناد تاریخی نیز نگاهی بندازیم میبینیم که اولین شعر کردی که سروده شده به زبان هورامی نوشته شده. موضوع این شعر از عکس العمل کردها در برابر حمله اعراب وتخریب معابد وآتشکده های انها سخن میگوید. این شعر که بر روی پوست آهو نوشته شده است در نزدیکی منطقه جیشانه از محال شهرستان سلیمانی کشف شده وبه گفته تاریخ شناسان این شعر در حدود هزار وسیصد سال پیش سروده شده است وعده ای نیز بر این باورند که این شعر دارای قدمتی چندین هزار ساله است .

هورمزگان رمان ئاتران کوژان
ویشان شارده وه گه وره ی گه وره کان
زورکار ئه ره ب کردنه خاپور
گنای پاله ئه هه تا شاره زور
شه ن وکه ینه کان وه دل به شینا
میرد ئازا اتلی وه روی هه وینا
ره وه شتی زه ر ده شت مانووه بی که س
به زه یی کانه ی کاهه ور مه زو هیچ که س

 

ترجمه:
معابد ویران وآتش ها خاموش شدند
بزرگ بزرگان خود را پنهان کرد
عرب ظالم ویران نمود
دهات تا شهر زور
زنان ودختران را به اسارت بردند
دلیران در خون غلطیدند
آئین زردشت بی صاحب ماند
وبر کس رحم نکرد اهورا مزدا

نمونه دیگری از این آثار به شرح زیر یافت شده است:
در سال 1328 هجری سید حسین نامی در اورامان خمره ای پر از ارزن که در آن سه سند تاریخی ومهم گذاشته بودند می یابد، این اسناد به دست پروفسور براون می افتد ونام برده آنها را به پروفسور منس که در خواندن زبان کهن یونانی تبحر داشته میبرد ،یکی از این اسناد بزبان کردی هورامی ودر هشتادو هشت سال پیش از میلاد مسیح نوشته شده پس از قرائت این لوح ها معلوم گردید که فرمانروای هورامان در آن دوران فردی به نام بهمن بوده واین شخص مطابق نوشته آیت الله محمد مردوخ پس از هجده پشت به بهمن اول پسر اسفندیار که پدر بزرگ فرمانروایان هورامان بوده میرسد.
همان طور که میدانیم زردشت اوستا را به زبان هورامی وبه حروف((ماسی سوراتی)) نوشته است.
یکی از ویژگیهای زبان هورامی این است که در تلفظ ونوشتار میان جنس نر وماده تفاوت اساسی وجود دارد و در مثال زیر میتوان به این تفاوت پی برد:

رو دریژه ن = روز دراز است.
شه وه دریژه نه = شب دراز است.
کمتر زبانی میتواند چنین ویژگی را دارا باشد واین ویژگی نشان میدهد زبان هورامی دارای قدمتی چندین هزار ساله است.
دکتر (عزالدین مصطفی رسول) در کتاب خود در باره زبان هورامی چنین می نویسپدکه:
((... شاید اکثر ترانه های کهن کردی بسیار قدیمی باشند، برای مثال ((قه تار)) ممکن است از واژه ((گاتار)) گرفته شده که در قدیم به آن گاتا گفته باشند وبه همین ترتیب ((هوره)) ممکن است ترانه ویژه ای در جهت ستایش اهورا مزدا باشد وبعید نیست که (هوره) و(هاوار) و(ئاهورا) هر سه واژه در اصل یکی بوده باشند)).

ملک الشعرای بهار نیز در کتاب سبک شناسی خود میگوید:
((بعضی از دانشمندان را عقیده بر اینست که گاته زردشت بزبان مادی است وبرخی دیگر بر این عقیده اند که به زبان کردی هورامی که از باقیمانده های زبان ماد است نوشته شده است واین زبان زبانی است که بازبان دوره بعد از مادها که همان زبان پادشاهان هخامنش باشد تفاوتی نداشته وکتیبه هایی چون کتیبه کورش به سه زبان نوشته شده که زبان کردی هورامی یکی از این زبانهاست.))

زبان هورامی همانند سایر زبانها در معرض خطر تغییر وانحراف نگارشی ومحاوره ای بوده اما این تغییرات نیز نتوانسته درآن تاثیر گذار باشد که شاید نشان دهنده رسانا بودن این زبان باشد.
هم اکنون نیز مردم منطقه هورامان با این زبان کهن صحبت میکنند که این نشانه فرهنگ کهن وچندین هزارساله منطقه هورامان است . اکنون ما هم باید در حفظ وپاسداری از این زبان وفرهنگ کوشا باشیم تا بتوانیم این میراث جاودانه را که از گذشتگانمان به ارث برده ایم به نسلهای آینده انتقال دهیم وزبان هورامی را زنده نگه داریم.


نظرات() 



Cialis online
جمعه 16 آذر 1397 12:43 ب.ظ

Useful facts. Thank you.
cialis 5 mg schweiz effetti del cialis generic low dose cialis tadalafil 20 mg cialis australian price price cialis per pill cialis official site buy brand cialis cheap online cialis cialis 30 day trial coupon
buy cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 05:32 ب.ظ

You actually stated it fantastically!
order generic cialis online cialis taglich cialis uk next day where cheapest cialis cialis generico en mexico cialis for sale south africa usa cialis online tadalafil 20 mg price cialis best we use it cialis online store
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 09:49 ب.ظ

Wonderful data. With thanks!
achat cialis en europe cialis online deutschland cialis pills in singapore precios cialis peru where cheapest cialis cialis farmacias guadalajara prezzo di cialis in bulgaria generic cialis at the pharmacy buying cialis on internet are there generic cialis
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:01 ق.ظ

Thank you, Excellent stuff.
brand cialis generic cialis australian price acquistare cialis internet cialis pills comprar cialis 10 espa241a prezzo di cialis in bulgaria cialis preise schweiz usa cialis online cialis generika in deutschland kaufen interactions for cialis
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 07:35 ب.ظ

You actually explained that exceptionally well.
cialis tadalafil online online cialis click here to buy cialis buy brand cialis cheap cialis rezeptfrei sterreich cialis tadalafil online we recommend cheapest cialis buy original cialis callus viagra vs cialis
buy cialis online best price
سه شنبه 13 آذر 1397 08:34 ق.ظ

Thanks a lot! Useful information!
cialis diario compra cialis pills price each cialis generico get cheap cialis only best offers 100mg cialis calis cialis kaufen bankberweisung generic cialis at the pharmacy sialis cialis pills in singapore
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 08:41 ب.ظ

Many thanks! Numerous data.

rezeptfrei cialis apotheke enter site natural cialis look here cialis cheap canada cialis tadalafil link for you cialis price buy cialis sample pack cialis generique cialis 10 doctissimo cialis daily dose generic cialis dosage amounts
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 08:11 ق.ظ

Cheers, I like it.
generic cialis in vietnam 200 cialis coupon no prescription cialis cheap click now cialis from canada cialis online nederland look here cialis cheap canada prescription doctor cialis cialis reviews cialis arginine interactio cialis 5 mg para diabeticos
Cialis canada
یکشنبه 11 آذر 1397 08:13 ب.ظ

Whoa a lot of great facts.
free cialis precios cialis peru cialis for daily use achat cialis en itali how to purchase cialis on line rx cialis para comprar cialis 5 mg schweiz generic cialis levitra cialis coupons printable if a woman takes a mans cialis
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 07:38 ق.ظ

Cheers. A lot of write ups!

cialis arginine interactio generic cialis levitra cialis vs viagra trusted tabled cialis softabs cialis kaufen bankberweisung cilas cialis pills boards i recommend cialis generico 5 mg cialis pharmacie en ligne enter site 20 mg cialis cost
buy cialis delhi
شنبه 10 آذر 1397 08:25 ب.ظ

Thanks a lot. A good amount of posts!

cialis soft tabs for sale online cialis click now cialis from canada cialis professional from usa cialis lowest price cialis mit grapefruitsaft miglior cialis generico acheter cialis meilleur pri cialis per paypa cialis cuantos mg hay
where to buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 07:17 ق.ظ

Many thanks. Loads of write ups!

cialis 20mg prix en pharmacie cialis 10 doctissimo generic cialis tadalafil only best offers 100mg cialis cialis 5 mg effetti collateral import cialis buy cialis online cheapest deutschland cialis online cialis kaufen wo cialis soft tabs for sale
buy cialis usa
جمعه 9 آذر 1397 07:58 ب.ظ

Regards. I like it.
viagra cialis levitra prezzo cialis a buon mercato cialis professional yohimbe cialis 30 day trial coupon prezzo cialis a buon mercato pastillas cialis y alcoho generic cialis 20mg tablets cialis uk cialis generique cialis authentique suisse
buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 08:10 ق.ظ

Amazing all kinds of terrific material.
how to buy cialis online usa generic low dose cialis we recommend cialis info cialis daily new zealand canada discount drugs cialis cialis 100mg suppliers we choice cialis pfizer india compare prices cialis uk cialis generic buy cialis online
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:01 ب.ظ

Nicely put, Regards.
viagra vs cialis vs levitra cialis pills purchase once a day cialis brand cialis generic the best site cialis tablets prix cialis once a da tadalafil 20 mg cialis prices in england cialis usa cost cialis 20mg
buy cialis without a doctor's prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:26 ق.ظ

Awesome posts, With thanks.
look here cialis order on line click now buy cialis brand cialis rezeptfrei cialis 5 mg side effects of cialis overnight cialis tadalafil prix de cialis estudios de cialis genricos cialis farmacias guadalajara cialis great britain
buy cialis online safely
چهارشنبه 7 آذر 1397 08:38 ب.ظ

Helpful forum posts. Regards.
weblink price cialis cialis pas cher paris cialis coupon cialis per paypa cialis prices deutschland cialis online generic cialis levitra only now cialis 20 mg tesco price cialis only best offers 100mg cialis
buy cialis us pharmacy
چهارشنبه 7 آذر 1397 08:52 ق.ظ

Thanks a lot. Plenty of content!

cialis with 2 days delivery cialis 5 mg schweiz canadian drugs generic cialis cialis efficacit weblink price cialis buying cialis in colombia generico cialis mexico side effects of cialis we use it 50 mg cialis dose cialis daily dose generic
buy cialis online
چهارشنبه 11 مهر 1397 11:14 ق.ظ

You made your point quite effectively!.
buying cialis in colombia cialis uk buy cialis online legal cialis prezzo di mercato cialis tadalafil cialis official site non 5 mg cialis generici brand cialis nl cialis pills acquistare cialis internet
buy tadalafil no prescription
دوشنبه 9 مهر 1397 09:03 ق.ظ

Cheers! Lots of tips.

click here to buy cialis we like it safe cheap cialis venta de cialis canada tadalafil 10 mg click now buy cialis brand cialis authentique suisse viagra cialis levitra deutschland cialis online cialis 5 mg estudios de cialis genricos
online canadian pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 09:17 ق.ظ

Factor clearly taken..
canada medication canada drug canadian mail order pharmacies best canadian pharmacies online the best canadian online pharmacies canadian pharmacies that are legit canadian pharmaceuticals companies canadian prescription drugstore northwestpharmacy canadian pharmacies that ship to us
buy viagra mastercard
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:21 ب.ظ

You expressed this superbly!
online sildenafil uk viagra online pharmacy buy generic sildenafil safe place to buy viagra online uk buy real viagra online buy viagra with paypal buy viagra online from canada buy viagra cheapest price buy generic viagra buy viagra overnight
http://eddrugsgeneric.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:58 ب.ظ

Nicely put, Many thanks.
viagra vs cialis cialis in sconto cialis online holland cialis efficacit cialis farmacias guadalajara cialis online deutschland buy cialis sample pack we choice free trial of cialis chinese cialis 50 mg cialis coupon
http://cialisvipsale.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 08:40 ب.ظ

Superb posts, Thanks!
cialis uk next day only best offers 100mg cialis cialis australian price achat cialis en europe cialis bula recommended site cialis kanada achat cialis en suisse buying cialis overnight prices for cialis 50mg generic cialis levitra
best place to buy generic viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:24 ق.ظ

Incredible quite a lot of great material!
buy viagra for women pharmacy usa online viagra buy no prescription how to buy viagra online safely where buy viagra buying viagra from canada buy levitra viagra how can i order viagra online viagra pharmacy viagra buy viagra super active
tadalafil 20mg
سه شنبه 23 مرداد 1397 12:01 ق.ظ

Incredible a good deal of valuable advice!
generic cialis at walmart comprar cialis navarr cialis prezzo al pubblico prices for cialis 50mg buy generic cialis cialis 100mg suppliers purchasing cialis on the internet cialis alternative low cost cialis 20mg how does cialis work
Buy cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 05:22 ب.ظ

Reliable data. Kudos.
cialis 100mg suppliers cialis generique 5 mg cialis 10mg prix pharmaci cialis manufacturer coupon cialis 5mg how much does a cialis cost we recommend cheapest cialis cuanto cuesta cialis yaho cialis soft tabs for sale ou trouver cialis sur le net
Viagra tablets australia
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 08:18 ب.ظ

You actually suggested that exceptionally well.
buy viagra online using paypal buy herbal viagra where to buy real viagra online cheap generic viagra online where to buy viagra online safely how to buy viagra uk how to buy viagra on line blue pills ordering viagra online how do i buy viagra online
Cialis online
شنبه 18 فروردین 1397 09:35 ب.ظ

Cheers! Useful information.
cialis 5 mg schweiz prezzo di cialis in bulgaria cialis generic availability cialis generic american pharmacy cialis cialis 20 mg effectiveness cialis wir preise brand cialis generic only now cialis 20 mg prices for cialis 50mg
Buy cialis
یکشنبه 5 فروردین 1397 05:10 ق.ظ

You made your point!
cialis savings card low dose cialis blood pressure buying cialis on internet buy cialis online nz cialis price in bangalore cialis y deporte generic cialis levitra cialis tablets australia enter site natural cialis cialis patentablauf in deutschland
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30