تبلیغات
سایت خبری کردستان و اورامانات - گذری بر تاریخ هورامان .............اراد کبیر2
یکشنبه 11 مرداد 1388

گذری بر تاریخ هورامان .............اراد کبیر2

• نوع مطلب: اخبار ،
• نوشته شده توسط: آراد کبیر

معنی واژهی هورامان

هورامان یکی از مناطق قشنگ و دلربای کردستان است که به سختی کوهها، جنگلها، قلههای پربرف و درههای سرسبز مشهور است. در دامن این کوههای بلند و مناظر دیدنیش، چندین شاعر مشهور مانند: بیسارانی، صیدی هورامی، کاردوخی، ملا خدری رواری، میرزا عبدالقادر پاوهای و ... و همچنین هنرمندانی همچون: عثمان هورامی، محمدحسین کیمنهای، جمیل نوسودی و ... زاده و پرورده شدهاند.

معنی واژهی هورامان

هورامان یکی از مناطق قشنگ و دلربای کردستان است که به سختی کوهها، جنگلها، قلههای پربرف و درههای سرسبز مشهور است. در دامن این کوههای بلند و مناظر دیدنیش، چندین شاعر مشهور مانند: بیسارانی، صیدی هورامی، کاردوخی، ملا خدری رواری، میرزا عبدالقادر پاوهای و ... و همچنین هنرمندانی همچون: عثمان هورامی، محمدحسین کیمنهای، جمیل نوسودی و ... زاده و پرورده شدهاند.

مرز جغرافیایی منطقهی هورامان در شرق، شهرستان سنندج، در غرب، منطقهی شهرزور عراق، در شمال، شهرستان مریوان و در جنوب، شهرستان جوانرود است.

در مورد واژهی هورامان معانی مختلفی وجود دارد و هر صاحب نظری در مورد ریشه و اساس این کلمه، به اندازهی توانایی و فهم خود، بحث کرده است. بعضی محققان توانستهاند در مورد کلمهی هورامان تحقیقاتی را انجام دهند و ریشهی تاریخی آن را پیدا و تجزیه و تحلیل کنند. برای اینکه از معنی واژهی هورامان چیزی دستگیرمان شود، لازم است بعضی از این نظریات را به اختصار توضیح دهیم:

1) واژهی (هور- آمان) که در زبان سورانی به معنی«روَژ ههلَاتن» یا بیرون آمدن و طلوع خورشید است.

2) واژهی (ههور- آمان) جملهایست خبری به معنای آمدن ابر در آسمان و بارندگی.

3) واژهی (هاواری- آمان) به معنی طلب پناه دادن آمده است.

4) واژهی (ههواری- آمان) به معنی خانه و پناهگاه محافظت شده و آرام است. چون هورامان منطقهای است کوهستانی و امن.

5) به نظر محمدامین هورامی، واژهی هورامان، از کلمهی «ئوروموَن» استخراج شده است. صیدی شاعر هورامانی در در شعرهای خود از کلمهی «ئوروموَن» استفاده کرده است. عقیده بر این است که در زمان زندگانی صیدی، مردم از این کلمه استفاده کرده اند.

6) عدهای هم نظرشان این است که واژهی «هورامان» از «ئوورامهن» استخراج شدهاست که نام یکی از آهنگهای قدیمی کرد در دوران پیش از اسلام است.

7) در فرهنگ «برهان قاطع» در مورد این واژه، نوشته شده كه «ئوورامان» به معنی خانه و  پناهگاه سخت و محكم است. این واژه، از دو قسمت «ئوورا» به معنی قلعهی محكم و سخت و «مان» به معنی خانه و محل اقامت درست شده است.

8) تعدادی از صاحبنظران واژهی هورامان را به «هوورئامای» بر میگردانند كه به معنی بالاآمدن و صعود كردن است. چون هورامان هم مكانی سخت و مرتفع است كه برای رسیدن به آن از هر طرف باید از ارتفاعات عبور كرد.

 

مناطق هورامان

آشكار است كه اورامان به كلی منطقهای یكپارچه نیست و تعدادی از روستاها و مناطق آن، به دلیل مرزهای قراردادی، از هم جدا شدهاند. مناطق هورامان، بین دو كشور ایران و عراق تقسیم شدهاست. بخش اعظم اورامان دركردستان شرقی می باشد. در تقسیم و نامگذاری مناطق اورامان، اتفاق نظر وجود ندارد. نویسندگان و محققان در تألیفات خود، اورامان را به چند شیوه، كه در زیر آنها را توضیح می دهیم، تقسیم كردهاند:

محمد بهاءالدین ملا صاحب در تألیف خود، اورامان را به دو منطقهی بزرگ به صورت زیر تقسیم میكند:

* هورامان تخت                                              

* هورامان لهون

اما در تقسیم بندی دیگری، رشید هورامی، اورامان را به پنج منطقه تقسیم میكند:

* هورامان تخت                                              

* هورامان شامیان

* هورامان جوانرود                                           ‌‌‌‎‎‎‎

* هورامان ژاورود

* هورامان لهون

مناطق اورامان در تقسیم بندی محمد امین هورامی به شرح زیر است:

* هورامان لهون

* هورامان دزلی

* هورامان تخت

* هورامان رزاب

* هورامان جوانرود

* هورامان كندوله

و...

به غیر از آنچه در بالا ذكر شد، تقسیمات بهتر و پختهتری از طرف بهرام ولدبیگی ارائه شده كه می توان گفت از  بقیهی تقسیمات پسندیدهتر است، چون توانسته است اورامان را به شیوهای زیربنایی و كارآمد از نظر جغرافیایی تقسیم كند و سپس شهرها، روستاها و مرزهایشان را تعین كند. در این تقسیم بندی، مناطق اورامان عبارتند از:

هورامان لهون:

آن منطقه از كردستان جنوبی (عراق) كه از دو شهر تاریخی بیاره و تویله و چندین روستای اطراف آن شامل: نارنجله، گولپ،گهچینه، سهرگهت، خارگیلان، احمد آباد، خرپانی، هیلامپی و ... تشكیل شده است. منطقهی دیگر آن در كردستان شرقی (ایران) شامل پاوه، نودشه، نوسود و روستاهای اطراف آن شامل: هانهگرمله، كیمنه، بیرواس، هجیج، دره هجیج، شیخان، هیروی و ... تشكیل شده است.

اورامان تخت:

از بخش اورامان تخت و چند روستای اطراف آن مانند: سرپیر، كاله، رودبر، بلبر، ژیوار، ناو، نوین و ... تشكیل شده است.

اورامان دزلی و شامیان:

شامل روستاهای دزلی، بهرام آباد، زكریان، قلعهجی، قلعهگا، تازه‌ آباد و ... میباشد.

اورامان رزاب:

شامل رزاب، دوزناب، دگاگا، خانگا و چندین روستای دیگر است.

اورامان ژاورود و گاورود:

این منطقه هم از روستاهای پلنگان، باینگلان، بیساران، چشمیهر، هرسین، تفین، گلین و ... تشكیل شده است.

 

گویش اورامانی

برای شناساندن و مشخص كردن گویش اورامی، باید به تقسیمبندی اصلی زبان كردی برگردیم:

امیر شرف خان بدلیسی در تقسیمبندی خود، گروههای اصلی را به چهار بخش تقسیم میكند:

* كرمانج

* لر

* كلهر

* گوران

همچنین گویش گوران را یكی از گویشهای اصلی زبان كردی میداند، اما مینورسكی در تقسیمبندی خود، زبان كردی را به سه لهجه به صورت زیر تقسیم كرده است:

* لهجهی جنوبی (باشوور) كه از لهجههای كرمانشاهی و سنندجی به وجود آمده است.

* لهجهی شرقی (روژ ههلات) كه ازلهجههای سلیمانی و مهابادی تشكیل شده است.

* لهجهی غربی (روژئاو) كه در اكثر مناطق كردستان دیده می شود.

دلایل مهمی وجود دارد كه زبان كردی را به لهجههای مختلف تقسیم كردهاست و باعث تفاوت در شیوهی حرف زدن مردم بومی این مناطق شده است. از مهمترین این دلایل میتوان به تفاوتهای جغرافیایی، سیاسی و ... اشاره كرد.

طبق تقسیمات، هورامی جزء یكی از لهجههای اصلی گوران شناخته شده است


نظرات() 



Online viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:45 ق.ظ

Regards. Terrific information!
buy women viagra rx online cheap sildenafil tablets buy online pharmacy buy viagra canada online cheap generic viagra online pharmacy viagra no prescription safe to buy viagra online buy viagra online prescription buy viagra cheap uk
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:55 ب.ظ

Wonderful postings. Cheers!
cialis tadalafil prices on cialis 10 mg cialis 20 mg effectiveness cialis for bph cialis online interactions for cialis buy cialis online nz enter site very cheap cialis cialis generico lilly cialis qualitat
Buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 06:06 ب.ظ

Nicely put, With thanks.
fast cialis online cialis 5mg buy cialis online legal look here cialis cheap canada how much does a cialis cost online cialis order cialis from india cialis sale online generic for cialis cialis 30 day sample
Viagra pills
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 10:41 ب.ظ

Helpful posts. Regards!
buy viagra soft online buy viagra safely online cheap online pharmacy no prescription sildenafil uk pharmacy buy viagra cheapest price where can you buy viagra online safely buy viagra from uk viagra online cheap uk buy viagra online from canada buy viagra in china
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 11:26 ب.ظ

Really a good deal of useful knowledge.
fast cialis online compare prices cialis uk cialis sicuro in linea we recommend cialis best buy look here cialis order on line cialis therapie cialis farmacias guadalajara cialis side effects comprar cialis navarr generic cialis in vietnam
Generic cialis
جمعه 3 فروردین 1397 02:03 ق.ظ

Nicely put. With thanks.
get cheap cialis cialis 5 mg cialis online napol cialis online callus buy online cialis 5mg cialis bula cialis 5 mg cialis flussig cialis prezzo al pubblico
STD Testing Near Me
یکشنبه 15 بهمن 1396 11:29 ب.ظ
If you are sexually lively, you might be at risk.
limited company uk
چهارشنبه 13 دی 1396 12:33 ق.ظ
Please contact us for an accurate quote.
binary options trading
جمعه 1 دی 1396 12:38 ب.ظ
Hopefully nobody will experience the identical.
Hope
جمعه 17 آذر 1396 12:29 ق.ظ
Howdy this is kinda of off topic but I was wanting to know
if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
I'm starting a blog soon but have no coding
expertise so I wanted to get advice from someone with experience.
Any help would be greatly appreciated!
imvu credits hack
جمعه 10 آذر 1396 12:31 ق.ظ
بعد از اینکه من در اصل نظر دادم، به نظر میرسد که وقتی نظرات جدید اضافه شد -Notify من را کلیک کنید
کادر تأیید و در حال حاضر هر بار یک نظر اضافه شده است
دریافت 4 ایمیل با نظر دقیقا همان.
آیا راهی وجود دارد که بتوانید مرا از این سرویس حذف کنید؟

خیلی ممنون!
binary options trading signals franco
چهارشنبه 24 آبان 1396 06:32 ب.ظ
With , this work is already done for you.
Family events Photogaphy
یکشنبه 21 آبان 1396 11:11 ب.ظ
I've a marriage next weekend to shoot.
best nfl draft picks 2015
دوشنبه 15 آبان 1396 07:50 ق.ظ
These are the kickoff and the downs system.
best medicare supplement plans
چهارشنبه 10 آبان 1396 06:17 ب.ظ
من دیگر مطمئن نیستم که در آن شما اطلاعات خود را دریافت می کنید، اما موضوع عالی است.
من نیاز به گذراندن وقت بیشتری برای پیدا کردن بیشتر یا درک بیشتر دارم.
با تشکر از اطلاعات عالی که من دنبالش بودم
این اطلاعات برای ماموریت من
faith and prosperity preachers
سه شنبه 9 آبان 1396 04:16 ب.ظ
He offers you the power to get wealth!
binary options trading software free download
دوشنبه 8 آبان 1396 08:49 ب.ظ
To break this down more clearly, I hope.
Healing miracles of Jesus today
یکشنبه 7 آبان 1396 06:07 ب.ظ
You know our wants Father before we even ask.
discovering god's world
جمعه 5 آبان 1396 06:03 ب.ظ
Just a few weeks later my dad too accepted Christ.
Elvia
پنجشنبه 4 آبان 1396 01:12 ق.ظ
Karine Woodman has all of those attributes.
green smoothie recipe book for beginners
چهارشنبه 26 مهر 1396 04:29 ق.ظ
Liquid is the ultimate ingredient. Add it to the blender.
Trading Binary Options
سه شنبه 25 مهر 1396 01:34 ب.ظ
That's just about how binary choices work.
cheap phone psychics
دوشنبه 20 شهریور 1396 01:06 ب.ظ
اگر شما سوالاتی را مطرح کنید واقعا عالی است
چیزی که به طور کامل درک نمی شود، به جز این قطعه نوشتن، هنوز درک خوبی را ارائه نمی دهد.
free std testing near me
دوشنبه 20 شهریور 1396 05:27 ق.ظ
هورا! در نهایت من یک وبلاگ از جایی که من می توانم در واقع دریافت اطلاعات مفید در مورد مطالعه و دانش من است.
psychic phone reading
یکشنبه 19 شهریور 1396 11:47 ب.ظ
هی فقط می خواست به شما یک سر کوتاه و به شما بدهد
می دانم چند از تصاویر به درستی بارگذاری نمی شوند. من هستم
مطمئن نیستم چرا، اما من فکر می کنم یک موضوع اتصال است.
من آن را در دو مرورگر مختلف آزمایش کرده ام و هر دو نتایج مشابهی را نشان می دهند.
std screening near me
یکشنبه 19 شهریور 1396 01:11 ب.ظ
مقاله بسیار پر جنب و جوش، من آن را دوست داشتم.
آیا بخش 2 وجود خواهد داشت؟
teodoraferrari.blogas.lt
چهارشنبه 18 مرداد 1396 11:06 ق.ظ
Heya i am for the first time here. I found this board and I find It really useful &
it helped me out a lot. I hope to give something back and help others
like you aided me.
best chaturbate token generator
پنجشنبه 12 مرداد 1396 09:50 ب.ظ
Hello are using Wordpress for your blog platform? I'm new to the blog world but I'm trying to get started and create my own. Do you need any html coding
expertise to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!
Octavio
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:31 ب.ظ
I visited several sites however the audio quality for audio songs
current at this web page is really wonderful.
Spencer
جمعه 16 تیر 1396 07:25 ب.ظ
each time i used to read smaller articles that also clear their motive,
and that is also happening with this post which I am
reading at this time.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30