تبلیغات
سایت خبری کردستان و اورامانات - گذری بر تاریخ هورامان .............اراد کبیر2
یکشنبه 11 مرداد 1388

گذری بر تاریخ هورامان .............اراد کبیر2

• نوع مطلب: اخبار ،
• نوشته شده توسط: آراد کبیر

معنی واژهی هورامان

هورامان یکی از مناطق قشنگ و دلربای کردستان است که به سختی کوهها، جنگلها، قلههای پربرف و درههای سرسبز مشهور است. در دامن این کوههای بلند و مناظر دیدنیش، چندین شاعر مشهور مانند: بیسارانی، صیدی هورامی، کاردوخی، ملا خدری رواری، میرزا عبدالقادر پاوهای و ... و همچنین هنرمندانی همچون: عثمان هورامی، محمدحسین کیمنهای، جمیل نوسودی و ... زاده و پرورده شدهاند.

معنی واژهی هورامان

هورامان یکی از مناطق قشنگ و دلربای کردستان است که به سختی کوهها، جنگلها، قلههای پربرف و درههای سرسبز مشهور است. در دامن این کوههای بلند و مناظر دیدنیش، چندین شاعر مشهور مانند: بیسارانی، صیدی هورامی، کاردوخی، ملا خدری رواری، میرزا عبدالقادر پاوهای و ... و همچنین هنرمندانی همچون: عثمان هورامی، محمدحسین کیمنهای، جمیل نوسودی و ... زاده و پرورده شدهاند.

مرز جغرافیایی منطقهی هورامان در شرق، شهرستان سنندج، در غرب، منطقهی شهرزور عراق، در شمال، شهرستان مریوان و در جنوب، شهرستان جوانرود است.

در مورد واژهی هورامان معانی مختلفی وجود دارد و هر صاحب نظری در مورد ریشه و اساس این کلمه، به اندازهی توانایی و فهم خود، بحث کرده است. بعضی محققان توانستهاند در مورد کلمهی هورامان تحقیقاتی را انجام دهند و ریشهی تاریخی آن را پیدا و تجزیه و تحلیل کنند. برای اینکه از معنی واژهی هورامان چیزی دستگیرمان شود، لازم است بعضی از این نظریات را به اختصار توضیح دهیم:

1) واژهی (هور- آمان) که در زبان سورانی به معنی«روَژ ههلَاتن» یا بیرون آمدن و طلوع خورشید است.

2) واژهی (ههور- آمان) جملهایست خبری به معنای آمدن ابر در آسمان و بارندگی.

3) واژهی (هاواری- آمان) به معنی طلب پناه دادن آمده است.

4) واژهی (ههواری- آمان) به معنی خانه و پناهگاه محافظت شده و آرام است. چون هورامان منطقهای است کوهستانی و امن.

5) به نظر محمدامین هورامی، واژهی هورامان، از کلمهی «ئوروموَن» استخراج شده است. صیدی شاعر هورامانی در در شعرهای خود از کلمهی «ئوروموَن» استفاده کرده است. عقیده بر این است که در زمان زندگانی صیدی، مردم از این کلمه استفاده کرده اند.

6) عدهای هم نظرشان این است که واژهی «هورامان» از «ئوورامهن» استخراج شدهاست که نام یکی از آهنگهای قدیمی کرد در دوران پیش از اسلام است.

7) در فرهنگ «برهان قاطع» در مورد این واژه، نوشته شده كه «ئوورامان» به معنی خانه و  پناهگاه سخت و محكم است. این واژه، از دو قسمت «ئوورا» به معنی قلعهی محكم و سخت و «مان» به معنی خانه و محل اقامت درست شده است.

8) تعدادی از صاحبنظران واژهی هورامان را به «هوورئامای» بر میگردانند كه به معنی بالاآمدن و صعود كردن است. چون هورامان هم مكانی سخت و مرتفع است كه برای رسیدن به آن از هر طرف باید از ارتفاعات عبور كرد.

 

مناطق هورامان

آشكار است كه اورامان به كلی منطقهای یكپارچه نیست و تعدادی از روستاها و مناطق آن، به دلیل مرزهای قراردادی، از هم جدا شدهاند. مناطق هورامان، بین دو كشور ایران و عراق تقسیم شدهاست. بخش اعظم اورامان دركردستان شرقی می باشد. در تقسیم و نامگذاری مناطق اورامان، اتفاق نظر وجود ندارد. نویسندگان و محققان در تألیفات خود، اورامان را به چند شیوه، كه در زیر آنها را توضیح می دهیم، تقسیم كردهاند:

محمد بهاءالدین ملا صاحب در تألیف خود، اورامان را به دو منطقهی بزرگ به صورت زیر تقسیم میكند:

* هورامان تخت                                              

* هورامان لهون

اما در تقسیم بندی دیگری، رشید هورامی، اورامان را به پنج منطقه تقسیم میكند:

* هورامان تخت                                              

* هورامان شامیان

* هورامان جوانرود                                           ‌‌‌‎‎‎‎

* هورامان ژاورود

* هورامان لهون

مناطق اورامان در تقسیم بندی محمد امین هورامی به شرح زیر است:

* هورامان لهون

* هورامان دزلی

* هورامان تخت

* هورامان رزاب

* هورامان جوانرود

* هورامان كندوله

و...

به غیر از آنچه در بالا ذكر شد، تقسیمات بهتر و پختهتری از طرف بهرام ولدبیگی ارائه شده كه می توان گفت از  بقیهی تقسیمات پسندیدهتر است، چون توانسته است اورامان را به شیوهای زیربنایی و كارآمد از نظر جغرافیایی تقسیم كند و سپس شهرها، روستاها و مرزهایشان را تعین كند. در این تقسیم بندی، مناطق اورامان عبارتند از:

هورامان لهون:

آن منطقه از كردستان جنوبی (عراق) كه از دو شهر تاریخی بیاره و تویله و چندین روستای اطراف آن شامل: نارنجله، گولپ،گهچینه، سهرگهت، خارگیلان، احمد آباد، خرپانی، هیلامپی و ... تشكیل شده است. منطقهی دیگر آن در كردستان شرقی (ایران) شامل پاوه، نودشه، نوسود و روستاهای اطراف آن شامل: هانهگرمله، كیمنه، بیرواس، هجیج، دره هجیج، شیخان، هیروی و ... تشكیل شده است.

اورامان تخت:

از بخش اورامان تخت و چند روستای اطراف آن مانند: سرپیر، كاله، رودبر، بلبر، ژیوار، ناو، نوین و ... تشكیل شده است.

اورامان دزلی و شامیان:

شامل روستاهای دزلی، بهرام آباد، زكریان، قلعهجی، قلعهگا، تازه‌ آباد و ... میباشد.

اورامان رزاب:

شامل رزاب، دوزناب، دگاگا، خانگا و چندین روستای دیگر است.

اورامان ژاورود و گاورود:

این منطقه هم از روستاهای پلنگان، باینگلان، بیساران، چشمیهر، هرسین، تفین، گلین و ... تشكیل شده است.

 

گویش اورامانی

برای شناساندن و مشخص كردن گویش اورامی، باید به تقسیمبندی اصلی زبان كردی برگردیم:

امیر شرف خان بدلیسی در تقسیمبندی خود، گروههای اصلی را به چهار بخش تقسیم میكند:

* كرمانج

* لر

* كلهر

* گوران

همچنین گویش گوران را یكی از گویشهای اصلی زبان كردی میداند، اما مینورسكی در تقسیمبندی خود، زبان كردی را به سه لهجه به صورت زیر تقسیم كرده است:

* لهجهی جنوبی (باشوور) كه از لهجههای كرمانشاهی و سنندجی به وجود آمده است.

* لهجهی شرقی (روژ ههلات) كه ازلهجههای سلیمانی و مهابادی تشكیل شده است.

* لهجهی غربی (روژئاو) كه در اكثر مناطق كردستان دیده می شود.

دلایل مهمی وجود دارد كه زبان كردی را به لهجههای مختلف تقسیم كردهاست و باعث تفاوت در شیوهی حرف زدن مردم بومی این مناطق شده است. از مهمترین این دلایل میتوان به تفاوتهای جغرافیایی، سیاسی و ... اشاره كرد.

طبق تقسیمات، هورامی جزء یكی از لهجههای اصلی گوران شناخته شده است


نظرات() 



Cialis pills
جمعه 16 آذر 1397 01:34 ب.ظ

You actually mentioned this very well.
acheter cialis meilleur pri generic cialis pill online canada discount drugs cialis preis cialis 20mg schweiz cialis generico milano buy name brand cialis on line cialis tablets cialis vs viagra cialis vs viagra preis cialis 20mg schweiz
Cialis pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 06:24 ب.ظ

Nicely put. Regards!
ou trouver cialis sur le net venta cialis en espaa achat cialis en europe side effects for cialis only best offers 100mg cialis generic cialis at walmart what is cialis cialis with 2 days delivery generic cialis pro cialis uk
buy cialis online no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:45 ب.ظ

Cheers, I enjoy it.
cialis therapie cialis 5 mg para diabeticos cialis price in bangalore cialis super kamagra cialis sicuro in linea cialis australia org buy brand cialis cheap generic cialis review uk cialis y deporte we use it cialis online store
buy tadalafil pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:33 ق.ظ

Incredible lots of beneficial advice!
40 mg cialis what if i take cialis for bph prezzo cialis a buon mercato cialis generico lilly legalidad de comprar cialis cialis price in bangalore cialis prezzo al pubblico cialis pills cialis usa cost bulk cialis
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 08:04 ب.ظ

Thanks, I value it.
cialis pills boards acquisto online cialis acheter du cialis a geneve buy generic cialis cialis lowest price generic cialis review uk cialis super kamagra tadalafil 5mg enter site 20 mg cialis cost cialis tadalafil
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 09:07 ق.ظ

Seriously a lot of amazing data!
cialis professional yohimbe cialis daily dose generic where cheapest cialis cialis 20mg preis cf cialis australian price cialis kaufen wo we use it cialis online store il cialis quanto costa cialis canadian drugs buying brand cialis online
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 09:15 ب.ظ

Many thanks, Fantastic information.
canada discount drugs cialis buying cialis in colombia buy cialis online click now buy cialis brand buy cialis online legal india cialis 100mg cost rx cialis para comprar cialis for daily use cialis without a doctor's prescription cialis online deutschland
buy cialis without a doctor's prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 08:41 ق.ظ

Cheers! I enjoy this!
usa cialis online cialis coupons tadalafil 20mg il cialis quanto costa buy cialis online cheapest cialis cipla best buy if a woman takes a mans cialis cialis generika ou trouver cialis sur le net usa cialis online
buy cialis online cheap
یکشنبه 11 آذر 1397 08:45 ب.ظ

Reliable postings. Regards!
buy brand cialis cheap viagra vs cialis vs levitra cialis ahumada cialis 20mg prix en pharmacie safe site to buy cialis online cialis 5 mg buy female cialis no prescription acheter cialis meilleur pri we recommend cheapest cialis cialis qualitat
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 08:05 ق.ظ

With thanks! Great stuff!
prices for cialis 50mg cialis daily reviews 5 mg cialis pharmacie en ligne effetti del cialis cialis side effects dangers generic cialis soft gels cialis 20 mg what is cialis cialis manufacturer coupon cialis free trial
buy generic cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 08:56 ب.ظ

Many thanks. Wonderful stuff.
does cialis cause gout cialis great britain generic cialis tadalafil cialis side effects dangers prices for cialis 50mg 40 mg cialis what if i take cialis generic cialis herbs prezzo cialis a buon mercato order generic cialis online
buy cialis us pharmacy
شنبه 10 آذر 1397 07:49 ق.ظ

Thanks a lot. A lot of postings!

cialis rckenschmerzen cialis free trial cialis canada on line cialis 5mg safe site to buy cialis online cialis dosage recommendations buy cialis cheap 10 mg cialis uk next day cialis tablets for sale we use it 50 mg cialis dose
buy tadalafil no prescription
جمعه 9 آذر 1397 08:29 ب.ظ

Appreciate it, Lots of forum posts!

acheter cialis kamagra generic cialis levitra look here cialis order on line legalidad de comprar cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis rckenschmerzen cialis purchasing tadalafil tablets cialis pills boards order cialis from india
Cialis 20 mg
جمعه 9 آذر 1397 08:37 ق.ظ

Beneficial write ups. Many thanks!
only now cialis 20 mg acheter cialis meilleur pri cialis dosage amounts try it no rx cialis cialis alternative the best site cialis tablets canadian discount cialis cost of cialis per pill generic for cialis usa cialis online
buy cialis germany
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:32 ب.ظ

Cheers, Good information!
warnings for cialis cialis for sale south africa cialis 5mg prix cialis generico online cialis rckenschmerzen bulk cialis cialis coupons dosagem ideal cialis cialis coupons wow cialis tadalafil 100mg
Cialis 20 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:12 ب.ظ

You actually revealed that very well.
cialis 20 mg cost cialis per paypa link for you cialis price cialis farmacias guadalajara we recommend cheapest cialis cialis lowest price cialis para que sirve cialis coupon cialis dosage cialis pas cher paris
Generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:25 ق.ظ

This is nicely put. !
cialis dosage recommendations cialis from canada does cialis cause gout cialis savings card when will generic cialis be available cialis 5 mg schweiz cialis et insomni cialis purchasing cialis cuantos mg hay cialis generika
buy cialis online
دوشنبه 9 مهر 1397 11:31 ق.ظ

Tips clearly utilized!.
purchasing cialis on the internet how do cialis pills work i recommend cialis generico cialis lilly tadalafi cialis 5 mg effetti collateral cialis 10mg prix pharmaci cialis venta a domicilio cialis usa cost cialis cost cialis kaufen
canadian mail order pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 10:37 ق.ظ

Helpful information. Regards!
canadian pharcharmy online24 canadian pharmaceuticals stocks drugs for sale drugs for sale usa is trust pharmacy in canada legitimate northwest pharmacy canada canadian medications online canada online pharmacy drugs for sale on internet trust pharmacy canada reviews
viagrayosale.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 07:17 ق.ظ

Whoa plenty of wonderful tips.
comprar cialis 10 espa241a preis cialis 20mg schweiz we choice free trial of cialis cialis 10mg prix pharmaci buy cialis cheap 10 mg weblink price cialis usa cialis online link for you cialis price the best site cialis tablets safe dosage for cialis
http://babecolate.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:39 ب.ظ

You actually expressed that fantastically.
enter site very cheap cialis generic low dose cialis we use it cialis online store sublingual cialis online cialis great britain legalidad de comprar cialis we like it cialis price buy cheap cialis in uk generic cialis soft gels cialis for sale in europa
Online viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:45 ق.ظ

Regards. Terrific information!
buy women viagra rx online cheap sildenafil tablets buy online pharmacy buy viagra canada online cheap generic viagra online pharmacy viagra no prescription safe to buy viagra online buy viagra online prescription buy viagra cheap uk
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:55 ب.ظ

Wonderful postings. Cheers!
cialis tadalafil prices on cialis 10 mg cialis 20 mg effectiveness cialis for bph cialis online interactions for cialis buy cialis online nz enter site very cheap cialis cialis generico lilly cialis qualitat
Buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 06:06 ب.ظ

Nicely put, With thanks.
fast cialis online cialis 5mg buy cialis online legal look here cialis cheap canada how much does a cialis cost online cialis order cialis from india cialis sale online generic for cialis cialis 30 day sample
Viagra pills
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 10:41 ب.ظ

Helpful posts. Regards!
buy viagra soft online buy viagra safely online cheap online pharmacy no prescription sildenafil uk pharmacy buy viagra cheapest price where can you buy viagra online safely buy viagra from uk viagra online cheap uk buy viagra online from canada buy viagra in china
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 11:26 ب.ظ

Really a good deal of useful knowledge.
fast cialis online compare prices cialis uk cialis sicuro in linea we recommend cialis best buy look here cialis order on line cialis therapie cialis farmacias guadalajara cialis side effects comprar cialis navarr generic cialis in vietnam
Generic cialis
جمعه 3 فروردین 1397 02:03 ق.ظ

Nicely put. With thanks.
get cheap cialis cialis 5 mg cialis online napol cialis online callus buy online cialis 5mg cialis bula cialis 5 mg cialis flussig cialis prezzo al pubblico
STD Testing Near Me
یکشنبه 15 بهمن 1396 11:29 ب.ظ
If you are sexually lively, you might be at risk.
limited company uk
چهارشنبه 13 دی 1396 12:33 ق.ظ
Please contact us for an accurate quote.
binary options trading
جمعه 1 دی 1396 12:38 ب.ظ
Hopefully nobody will experience the identical.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30